Waarom is het goedkoper in het buitenland?

Een herenknipbeurt kost €33,50 in Nederland en €5,50 in Da Nang: 6,1 keer goedkoper. Een nieuw scherm voor een iPhone 16 kost €339 tegenover €263: 1,3 keer. Dezelfde stad, dezelfde manier van prijzen lezen. Waarom is het ene verschil zoveel groter dan het andere?

Deze pagina leest alle 307 items op deze site met een gedateerde prijs in Da Nang en een referentieprijs in Nederland. Het middelste item is 5,4 keer goedkoper in Da Nang. Het korte antwoord op het waarom:

• Lonen zijn het grootste deel. Het gemiddelde Nederlandse loon is ongeveer 15 keer het Vietnamese, en het meeste van wat je een tandarts, een kapper of een arts betaalt, is iemands tijd.
• Onderdelen zijn er bijna niets van. Een telefoonscherm kost overal ongeveer hetzelfde, dus hoe meer van een rekening uit onderdelen bestaat, hoe kleiner het verschil.
• De grootste verschillen gaan helemaal niet over lonen. Ze komen door wie de prijs bepaalt, aan beide kanten.

Elke rekening heeft twee delen

Het ene deel wordt ter plekke gemaakt: de tijd van degene die het werk doet, de ruimte, de receptionist, de leverancier om de hoek. Dat deel volgt de lokale lonen. Het andere deel reist: het scherm, de stof, de machine. Het komt uit fabrieken die aan de hele wereld verkopen, dus de prijs ervan verschilt veel minder tussen Da Nang en Utrecht dan een uur werk.

Eerst de lonen. Een alleenstaande met het gemiddelde Nederlandse loon verdient €5.053 per maand vóór belasting (Eurostat, 2025). De gemiddelde werknemer in loondienst in Vietnam verdient 10 miljoen dong per maand, dat is €329 (het nationale statistiekbureau van Vietnam, eerste helft van 2026). Dat is 15,4 keer minder. De twee cijfers zijn niet op dezelfde manier gemeten, dus lees het als "ongeveer 15 keer" en niet als een precies getal.

Iets dat alleen uit tijd bestaat kan dus tot 15 keer goedkoper zijn, iets dat alleen uit onderdelen bestaat zou hetzelfde moeten kosten, en al het andere hoort daartussen te vallen, in de volgorde van hoeveel van de rekening tijd is.

Hoeveel van een rekening is tijd

Niemand kan in de rekening van één tandarts kijken, maar Eurostat kan in de boeken van de hele branche kijken. Per bedrijfstak publiceert het wat de bedrijven binnenkrijgen, en wat er overblijft nadat ze alles hebben betaald wat ze inkopen: onderdelen, materialen, handelswaar, huur, energie. Wat overblijft betaalt de mensen die er werken, de eigenaar inbegrepen. Bij Nederlandse tandartspraktijken is dat 58 cent van elke euro. Bij kappers is het 64. Bij reparateurs van telefoons en computers is het 33, omdat het meeste geld rechtstreeks doorgaat naar wie het onderdeel heeft gemaakt.

De grafiek sorteert de categorieën van deze site op dat aandeel, en laat zien hoeveel keer goedkoper elke categorie in Da Nang is.

Wat de grafiek laat zien

De volgorde klopt, in grote lijnen. Waar het grootste deel van de rekening tijd is, is het middelste item 7,9 keer goedkoper in Da Nang. Waar het vooral onderdelen, materiaal of goederen zijn, is dat 4,3 keer. Onderaan staan vaccinaties (3,1 keer) en beddengoed, handdoeken en decoratie (3,2 keer): dingen die uit een fabriek komen en over een toonbank gaan.

Het is grof omdat de statistiek grof is. Eurostat heeft één regel voor alle praktijken van medisch specialisten, dus een bloedtest die vooral machine is en een consult dat helemaal tijd is, krijgen hetzelfde aandeel. En sommige prijzen kunnen niet vrij bewegen: Nederlandse tandartstarieven zijn wettelijke maximumtarieven van de zorgautoriteit, en dat is één reden waarom tandheelkunde (4,1 keer) lager staat dan het aandeel tijd doet verwachten. Op sommige plekken past de bedrijfstak ook maar ruim: het Nederlandse kledingcijfer beschrijft bedrijven die het meeste van wat ze verkopen inkopen, terwijl een pak in Hoi An ter plekke wordt gesneden en genaaid. Daarom staat kleding (5 keer) hoger dan de rij doet verwachten.

Alles staat boven de simpele som. Als alleen het deel dat ter plekke wordt gemaakt 15 keer goedkoper was en de rest hetzelfde kostte, zou tandheelkunde 2,2 keer goedkoper zijn en telefoonreparatie 1,4 keer. In onze prijzen is dat 4,1 en 4,2 keer, en ook elke andere categorie staat boven haar simpele som. De reden: wat een bedrijf inkoopt, is niet allemaal onderdelen uit een fabriek. Het tandtechnisch lab verderop, de verhuurder, de boekhouder en de schoonmaker worden ook tegen lokale lonen betaald, in beide landen. De statistiek splitst ingekochte onderdelen niet van ingekocht lokaal werk, dus daar kunnen we geen getal op zetten.

Waar lonen het niet meer verklaren

Een verschil dat groter is dan het loonverschil kan niet door lonen komen. 63 van de 307 items zijn meer dan 15,4 keer goedkoper, en 47 daarvan zijn geprijsd bij een ziekenhuis in Da Nang. Het duidelijkste geval is één bezoek aan een specialist, dezelfde prijs in Da Nang tegenover vier landen:

Het bedrag in Da Nang is een tarief van een openbaar ziekenhuis, vastgesteld door het ministerie van Volksgezondheid: een gesubsidieerd tarief voor inwoners, hier getoond omdat er voor dit item nog geen kliniekprijs voor bezoekers is gevonden. Het Nederlandse bedrag is niet één bezoek: Nederlandse ziekenhuizen verkopen geen los consult, dus een patiënt die zelf betaalt koopt een zorgproduct dat een of twee bezoeken plus eenvoudige diagnostiek dekt. Het Duitse bedrag is één regel uit de landelijke tarieflijst voor particuliere patiënten. Hetzelfde bezoek aan een arts, geprijsd door een staatstarief, een pakket en een tarieflijst. De afstand tussen 284 keer en 12 keer is het prijssysteem, niet het loon.

Daarom labelt deze site tarieven van openbare ziekenhuizen overal waar ze getoond worden, en daarom is één percentage een slechte samenvatting van medische prijzen. De methodepagina zegt hoe elk soort prijs wordt behandeld.

Wat dit niet zegt

• Niets over kwaliteit. Twee dingen met dezelfde naam zijn niet altijd hetzelfde ding. Elke itempagina zegt wat de prijs dekt, wie hem publiceerde en wanneer.
• Niets over de reis. Vluchten, vrije dagen en teruggaan als er iets moet worden bijgesteld zitten in geen van deze cijfers. De gidsen rekenen dat per categorie uit: tandarts, telefoon- en laptopreparatie, kleding op maat.
• Eén stad tegenover één land. De sortering gebruikt Nederlandse bedrijfsstatistiek. De tabel hieronder geeft dezelfde middelste waarden voor de andere thuislanden op deze site. Het patroon is hetzelfde; de statistiek is niet van die landen.

Een streepje betekent dat er voor dat land minder dan 5 items te vergelijken zijn. Het kwartaalrapport bevat de volledige vergelijking voor elk paar landen.

Hoe economen het noemen

Twee namen zijn het weten waard. Het Penn-effect: prijzen zijn lager in armere landen, omdat wat niet verscheept kan worden, een knipbeurt, geprijsd wordt op lokale lonen, en wat wel verscheept kan worden, een telefoon, niet. De ziekte van Baumol: door de jaren wordt handwerk duurder vergeleken met goederen, omdat een fabriek elk jaar meer telefoons per uur maakt en een kapper niet meer haar per uur knipt. Samen zeggen ze wat de grafiek zegt: het verschil zit in de handen.

Methode en bronnen

• Keer goedkoper is het midden van de Nederlandse referentieprijs gedeeld door het midden van de goedkoopste actuele prijs in Da Nang, beide in euro, per item. Een tarief van een openbaar ziekenhuis of een ruwe prijs telt alleen als goedkoopste wanneer er voor dat item niets stevigers bestaat. Gelezen op 2026-09-19 en bevroren: de itempagina's bewegen mee met elke nieuwe prijs, deze pagina niet totdat ze opnieuw wordt gelezen.
• Een categorie krijgt een rij wanneer minstens 5 van haar items te vergelijken zijn. De stip is het middelste item, de balk loopt van het onderste kwart tot het bovenste kwart.
• Het aandeel van de rekening dat tijd is is de toegevoegde waarde als aandeel van de netto-omzet, Nederland, 2023, uit de structurele bedrijfsstatistieken van Eurostat (tabel sbs_ovw_act, gelezen 2026-09-19). De toegevoegde waarde betaalt ook de eigenaar en versleten apparatuur, dus het is de bovengrens van "tijd". De bedrijfstak die voor elke categorie staat:

• De simpele som is 1 / (1 - s + s / g), met s het aandeel en g het loonverschil van 15,4.
• Lonen zijn omgerekend tegen 30.400 VND per euro (2026-08-27).

Klopt er iets niet? Elke itempagina heeft een correctieformulier, of schrijf naar [email protected].